Gelecek yıl Türkiye-Polonya ilişkilerinin 600’üncü yılının kutlanacağını biliyor muydunuz? Polonya’nın Adam Mickiewicz Enstitüsü bu amaçla kolları epeydir sıvamış, heyecanla çalışıyor. Beni de bu heyecana ortak etmek amacıyla geçtiğimiz hafta Varşova’ya davet ettiler. Hoş benim de aklımdan geçmiyor değildi ama bir taşla iki kuş vurmamı teklif eden onlar oldu ve Varşova ziyaretimi ‘Chopin ve Onun Avrupası Festivali’nin son günlerine denk getirdik. Frederic Chopin Havaalanı’na indiğim andan itibaren Enstitünün uzmanları Lukasz Strusinski ve Aleksander Laskowski’nin olağanüstü evsahipliğinde hayli yoğun geçen 5 günlük ziyaretim sırasında, geçmişi trajedilerle dolu bu güzel ülkenin iyi eğitimli nazik insanlarını ve müzik sanatına olan tutkularını bir kez daha takdir ettim.

Polonyalıların en önemli kültürel miraslarının başında, ünlü piyanist ve besteci Frederic Chopin (1810-1849) geliyor. 20 yaşında Paris’e göç ettikten sonra yurduna bir daha geri dönemeyen Chopin, öldüğünde kalbinin doğduğu topraklara gömülmesini vasiyet edecek kadar yürekten bir Polonya yurtseveriydi. Yurttaşları Chopin’in sevgisini hiçbir dönemde karşılıksız bırakmadı. Eserlerini en güzel yorumlayanlar onlar oldu; doğduğu evi, yerle bir oldukları savaştan çıkar çıkmaz tamir ettiler; sevgili oğullarının anısına dünyanın en önemli piyano yarışmasını icat ettiler. Bugün Chopin’in tüm mirası, Polonya Parlamentosu tarafından 2001 yılında kurulan Frederic Chopin Enstitüsü’ne emanet edilmiş. Doğduğu ev, teknolojik yönden bugüne dek gördüğüm en ileri düzeydeki besteci müzesi olan Varşova’daki Chopin Müzesi, Chopin Yarışması, sayısız yayın ve toplantı, CD-DVD kayıtları ve Chopin Festivali, bu on parmağında on marifet enstitünün en önemli aktiviteleri.

Festivale de geleceğim ama önce bu fenomen kayıtlardan bahsetmeliyim. Chopin Enstitüsü’nün 2000’li yıllardan bu yana yayınladığı bu mücevherler bestecinin tüm eserlerinin referans kayıtları arasına girmiş bulunuyor. Bunları öne çıkaran unsurlardan biri de, bestecinin döneminde çalınan piyanoların, kayıtların pek çoğunda kullanılması. Otantik Chopin ‘sound’unun yakalanması, enstitünün kayıt projesinin başındaki Stanislaw Leszczynski için büyük önem taşıyor. Bu güzel kayıtları http://en.chopin.nifc.pl/adresinde inceleyebilirsiniz.

Leszczynski aynı zamanda Chopin ve Onun Avrupası Festivali’nin sanat yönetmeni. Bu ilginç isim, sadece Chopin değil o dönemde yaşamış tüm Avrupalı bestecilerin eserlerine Festivalde yer verildiğini ifade ediyor. Tam bir şöleni andıran Festival bugüne dek hiçbir müzik festivalinde rastlamadığım kadar da sıradışı bir program anlayışına sahip. Bir konser düşünün. Önce modern çalgılı bir oda orkestrası çıkıyor ve bu yıl 100’üncü yıldönümünde anılan Polonyalı besteci Lutoslawski ve sekseninci yaşı kutlanan Polonyalı besteci Penderecki’nin çağdaş eserlerini çalıyor. Aradan sonra, dünyanın en önemli ‘otantik çalgı’ topluluklarından biri çıkıp klasik dönem eserleri seslendiriyor. Bu kurgunun mantığını sorduğumda Leszczynski, dinleyiciye kıyas yapma olanağı sağlamak amacını taşıdığını söylüyor. Tüm konser programları aşağı yukarı böyle. Festivale katılan sanatçılar dünyanın çalgılarında tartışmasız en iyileri. İzleyici sıkıntısı çekmeyen ama bilet geliri çok düşük olan Festival, Polonya Hükümeti’nden büyük destek görüyor.

Sıra Polonya müziğinin dünya çapındaki tanıtımına geldi mi Chopin Enstitüsü ile kol kola çalışan Adam Mickiewicz Enstitüsü 2014 yılında 600’üncü yılı kutlanacak olan Türkiye-Polonya ilişkilerinin kültürel anlamda görkemli geçmesi için bir süredir İKSV ile yoğun dirsek temasında bulunuyor. Ama Enstitü farklı sanat dallarında proje üretmek isteyen Türk sanatçı, topluluk ve kurumlardan kendilerine gelecek olan önerilere de açık. Enstitünün e-posta adresi: http://www.culture.pl/

Bu yazı Serhan Bali’nin Radikal gazetesindeki köşesinde 3 Eylül 2013 tarihinde yayımlanmıştır.